106. TRAI Meet-Up’ta savunma sanayisinde algoritmik güç ve yapay zeka uygulamalarını ele aldık. HAVELSAN ev sahipliğinde gerçekleştirdiğimiz etkinlikte; Savunma Sanayii Başkanlığı, HAVELSAN, ASELSAN, TUSAŞ, Roketsan, Bites Savunma Sistemleri, TÜBİTAK BİLGEM İLTEREN, Simularge ve Metaform’dan konuşmacılarımızı ağırladık.
TRAI Ekosistem Direktörü Betül Kübra Ekinci moderatörlüğünde gerçekleşen etkinlikte; algoritmik gücün, otonom teknolojilerin ve yapay zeka tabanlı sistemlerin geleceğini değerlendirdik. Konuşmacılarımız; stratejik yapay zeka projelerini, saha uygulamalarını ve kurumlarının bu alandaki yaklaşımlarını paylaştı. Program, Türkiye Yapay Zeka İnisiyatifi Kurucusu Halil Aksu’nun açılış konuşmasıyla başladı.
Yapay Zeka Ekosisteminde Dokuz Yıllık Yolculuk
Etkinliğin açılış konuşmasını Türkiye Yapay Zeka İnisiyatifi Kurucusu Halil Aksu gerçekleştirdi. Aksu, TRAI’nin kuruluş hikayesinden bugüne yapay zeka ekosisteminin nasıl büyüdüğünü anlattı. Dokuz yıllık ekosistem yolculuğumuza değindi. Yapay zeka, uzay ve kuantum teknolojilerinin birleşimiyle dünyanın yeni bir güvenlik boyutuna geçtiğini vurguladı. Kurumsal düzeyde yapay zeka stratejilerinin rekabetçilik ve ulusal güvenlik açısından kritik bir çarpan olduğunu ifade etti.
Savunma Sanayinin Yapay Zeka Evreni
Savunma Sanayi Başkanlığı Siber Güvenlik ve Bilişim Sistemleri Daire Başkanı Murat Çizgel, yapay zekanın savunma sistemlerinde uç unsurlardan komuta kontrol kademesine kadar ayrılmaz bir bütün haline geldiğini belirtti.
Açık kaynaklı modellere olan bağımlılığın azaltılmasının önemine dikkat çekti. Bu doğrultuda yerli büyük veri ve model kütüphanelerini bir araya getirecek “Savunma Sanayinin Yapay Zeka Evreni” platformunu başlattıklarını ve ekosisteme ücretsiz GPU altyapısı sunduklarını paylaştı.
Operasyon Sahasında Yapay Zeka Destekli Karar Sistemleri
HAVELSAN Dijital Dönüşüm Direktörü Özgür Umut Vurgun, HAVELSAN’ın operasyon sahasında hız ve doğruluğu birleştiren yapay zeka tabanlı karar destek sistemlerine odaklandığını aktardı.
ADVENT Savaş Yönetim Sistemi ile entegre edilen çözümlerden söz etti. Gerçek saha verilerinin kısıtlı olduğu durumlarda Monte Carlo simülasyonlarıyla milyonlarca senaryo üreterek modelleri eğittiklerini belirtti. Ayrıca patentli mimariye sahip kapalı devre “MAIN” Yapay Zeka Platformu’nu kamunun kullanımına sunduklarını ifade etti.
Yapay Zeka Dönüşümünde Beş Ana Omurga
ASELSAN Dijital Dönüşüm Direktörü Mahmut Almas, ASELSAN’ın yapay zeka dönüşümünü bütüncül biçimde koordine etmek amacıyla merkezde bir Yapay Zeka Mükemmeliyet Merkezi kurduklarını anlattı.
Stratejilerini altyapı, veri, model, enerji ve insanı kapsayan beş ana omurga üzerinden yürüttüklerini belirtti. Kapalı ortamda çalışan yerli altyapılarını yakın zamanda üç katına çıkaracaklarını ifade etti. Radar sistemlerinde yapay zeka kullanarak gerçekleştirdikleri “drone-kuş ayrımı” gibi saha uygulamalarından örnekler paylaştı.
Akıllı Sistemler ve İnsan-Makine Takımlaşması
TUSAŞ Yapay Zeka ve Büyük Veri Direktörü Mustafa Ayazoğlu, havacılıkta artık yalnızca “nasıl yapılacağı” değil, “ne yapılacağının” da kritik hale geldiğini vurguladı.
TUSAŞ’ın uçak değil, veriyi üreten ve karar veren akıllı sistemler inşa ettiğini ifade etti. Altıncı nesil savaş uçağı konseptinde KAAN pilotunun yanına konumlandırılacak sanal pilot ve insan-makine takımlaşması süreçleri üzerinde çalıştıklarını aktardı. Tüm uçuş verilerini petabyte ölçeğinde yöneten “Optimus” büyük veri altyapısını da paylaştı.
Mühimmat Performansında Yapay Zeka Yaklaşımı
Roketsan Yapay Zeka Müdürü Bilge Kaan Görür, Roketsan’ın mühimmat performansını ve tasarım süreçlerini en üst seviyeye çıkarmak için yapay zekayı bir vizyon olarak benimsediğini söyledi.
Cambaz Projesi kapsamında pekiştirmeli öğrenme algoritmalarıyla vuruş başarımını artırdıklarını belirtti. Bilgisayarlı görü teknikleriyle sahada hedef tespiti ve hedef zafiyet analizi yaptıklarını aktardı. Kurumsal süreçlerde ise 2.000’den fazla personelin aktif olarak kullandığı yerli “Airs” yapay zeka asistanını devreye aldıklarını paylaştı.
Artırılmış Gerçeklik ve Mekansal Yapay Zeka
Bites Savunma Sistemleri Kıdemli Lider Sistem Mühendisi Taylan Keleş, artırılmış gerçeklik teknolojilerini askeri operasyonların merkezine taşıdıklarını anlattı.
Sahadaki askeri personelin durumsal farkındalığını artıran gözlük sistemlerini tanıttı. Yapay zeka destekli SLAM algoritmaları ve mekansal yapay zeka ile askere üç boyutlu ortamda EYP emare tespiti ve tuzaklama uyarıları sağladıklarını ifade etti. Zırhlı araç personeli için geliştirdikleri 360 derece “Zırh Ötesi Görüş Sistemi” ile operasyonel gecikmeleri minimuma indirdiklerini açıkladı.
Elektromanyetik Spektrumun Yapay Zeka ile Anlamlandırılması
TÜBİTAK BİLGEM İLTEREN Başuzman Araştırmacı Zahit Erdoğan, kurum bünyesinde geliştirilen elektronik harp ve destek sistemlerinin sinyal akış şemalarını paylaştı.
Elektromanyetik spektrumun yapay zeka ile nasıl anlamlandırıldığını aktardı. Kirli ortamlarda 4G ve 5G gibi sivil sinyalleri derin öğrenme tabanlı otokodlayıcı mimarilerle 10 desibele kadar bastırarak girişimleri engellediklerini belirtti. Bilgisayarlı görü ve nesne tespiti yöntemleriyle radar yayınlarını milisaniyeler mertebesinde ayrıştırdıklarını vurguladı.
Fizik Tabanlı Yapay Zeka Modelleri
Simularge Kurucu Ortağı ve CTO’su Dr. Erhan Turan, üretim sahalarındaki hatalardan kaynaklanan küresel ekonomik kayıplara dikkat çekti.
Simularge olarak yalnızca büyük veriye değil, fizik tabanlı yapay zeka modellerine odaklandıklarını ifade etti. Akışkanlar mekaniği ve ısı transferi gibi fizik kanunlarını yapay zeka algoritmalarıyla harmanlayarak kısıtlı verilerle bile yüzde 95’in üzerinde başarı elde ettiklerini açıkladı. Savunma sanayinde parça ve malzeme düzeyindeki yapısal riskleri üretim aşamasındayken dijital ikizler aracılığıyla tespit ettiklerini söyledi.
Stratejik Karar Destek Sistemleri
Metaform Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Ali Erdal, ticari karar destek sistemleri ile savunma odaklı stratejik karar destek sistemleri arasındaki yapısal ve güvenlik hiyerarşisi farklarını ele aldı.
Bu sistemlerin hayati önem taşıdığını vurguladı. Seferberlik kaynak yönetimi, ikame analizleri, tedarik zinciri kırılganlık haritaları ve kritik altyapıların korunması gibi alanlarda yapay zeka modellerinin sunduğu “what-if” senaryo analizlerine değindi. TRAI ekosisteminin bu alandaki iş birliklerini büyütmedeki birleştirici rolü için teşekkürlerini iletti.
Savunma sanayimizin geleceğine yön veren bu derinlikli sunumlar için tüm konuşmacılarımıza teşekkür ederiz. TRAI olarak, Türkiye’nin yapay zeka ekosistemini inşa eden paydaşları bir araya getirmeye devam ediyoruz.
107. TRAI Meet-Up etkinliğimiz, 22 Temmuz’da “Güvenilir Yapay Zeka: Yönetişim, Etik ve Uyumluluk” başlığıyla online olarak gerçekleştirilecek.
