Yapay Zeka Etkisi: Ara Kademe Yönetici Kalmayacak!

Neden kalsın ki? İnsandan daha akıllı sistemler geliştikçe, sistemlerin sahibi patronlar olacak, sistemleri geliştirenler olacak ve sistemin dediklerini yapanlar olacak. Ara kademeye sanki pek gerek kalmayacak…

Eskiden alışık olduğumuz 5 – 9 kişilik grupların başına bir amir konulur, daha fazlasını yönetmek zordur düşüncesi nedeniyle. Zaman içinde bu yaklaşım geçerliliğini yitirecek gibi görünmektedir. Çok eskiden ve menşei askeri ortamdan gelen onbaşı, yüzbaşı, binbaşı sistemi, veya hikmetli ‘7’ rakamına göre, en tepeden aşağıya doğru, Genel Müdüre 7 Genel Müdür Yardımcısı, onların her birine bağlı yedişer direktör, onların her birine bağlı yedişer müdür, yedişer müdür yardımcısı, yedişer kıdemli uzman, vb. derken, organizasyon kurulur. Neden ki?

Yapay zeka pek çok idari, bürokratik, rutin, angarya, mükerrer işleri üzerimizden alacak. Bu iyi bir durum. Pek yakında şirketlerde akıllı sesli asistanlar toplantıları organize edecek, seyahatleri ayarlayacak, izinleri yönetecek, taksileri çağıracak, ve buna benzer ayarlamaları yapacak. Bunlar zor işler değil, insan asistanlarımız yapıyor. Eğer onların farklı yönleri gelişmezse, onların da geleceği pek parlak görünmüyor.

Bir de üstten gelen talimatları, stratejileri, hedefleri, alttaki takımları ileten ara kademe yöneticilerin günleri de sayılıdır. Zira akıllı sistemler, yapay zeka tabanlı sanal yöneticiler çalışanlara yardımcı olacak, performanslarını gerçek zamanlı takip edecek, rotalarını belirleyecek, işleri hiç bir şekilde tesadüfe bırakmayacak.

Bu hemen yarın olmayacak. Ama satıştan, pazarlamadan başlamak üzere, finans, insan kaynakları, satın alma, üretim, depo yönetimi ve benzeri alanlara zaman içinde yayılacak. İnsanlar daha değerli işlere, yapay zekanın yapamadığı işlere odaklanacak, teknik konularda vasıflı olanlar ise, bu sistemleri geliştirecek. İlginç günler bizi bekliyor…
Bu savımız için pek çok kanıtımız var: Harvard Business Review çok önemli bir makalesinde yapay zekanın şirket yönetimi üzerindeki etkilerini tasvir etmiştir. Pek çok idari iş, onay süreçleri, izin süreçleri, organizasyonel kararlar, vb. yapay zekanın çok daha iyi ve süper hızlı bir şekilde yapabileceği ifade edilmektedir.

İnsanlar daha empatik, daha kreatif ve daha sosyal işlere odaklanmaları tavsiye edilmektedir. Hatta bir ‘tasarımcı’ gibi çalışılması önerilmektedir. Yani müşterinin ihtiyacına uygun bir çözüm geliştirilmesi, yeni bir ürün veya hizmetin kurgulanması, bunun iş modeli nasıl ve iş ortakları kimler olabileceğinin düşünülmesi gibi işler. Zira bunları yapacak yapay zeka henüz yok, gelişmesi de oldukça uzak görünüyor.

Bundan dolayı insanların bu yönleri geliştirilmelidir. İdari işleri öğrenmelerine gerek kalmayacak, daha empatik, takım ruhu, kreatif ve sorgulayıcı yönlerinin geliştirilmesi gerekecek, ki yapay zekanın yapamadığı veya zayıf kaldığı kısımları insanlar yapabilsinler.

Yani daha belli bir süre vasıflı ve çalışkan insanlara ihtiyaç var. Ama sadece sağa git, sola dön, izin yap, terfi etme, vb. kararları verecek, eski deyimle ‘mühür memurluğu’ (ara kademe amirlik) yapacak ara kademeye ihtiyaç giderek azalacak…
Benzer bir şekilde CIO dergisinde yayınlanan bir yazıda bürokratik işlemlerin giderek otomasyona devredileceği, bundan dolayı da bu tür idari işleri yapan ara kademe yöneticilerine pek yakında gerek kalmayacağı ifade edilmektedir. Kalabalık bir grupla yapılan anket sonuçlarında insanların taraflı, önyargılı olabileceğinden dolayı, bu tür ara kademe kararları tarafsız ve tümüyle nesnel ve rasyonel bir yapay zekanın çok daha iyi kararlar verebileceği düşünülmektedir.

The Guardian gazetesi konuyu daha farklı bir şekilde ele almış. Klick şirketinin Genome isimli bir yazılımı varmış. Çalışanların tüm performans metriklerini takip edermiş, başarılı olacak projeleri tespit edebilirmiş, en yüksek performanslı personel ortaya çıkarmış, vb. Normal koşullarda bunu İK departmanı yaparken, burası zaman içinde küçülmüş ve Genome platformu bu değerlendirme işlerini çok daha kapsamlı, rasyonel, tarafsız, nesnel ve çok analitik bir şekilde yapar hale gelmiş. Halen bir İK birimi varmış, ama giderek küçülüyor, giderek önemsiz hale geliyormuş. Acaba sonraki departman hangisi olacak?
Bu konuyla ilgili IESE Business School bir konferans düzenlemiş. Pek çok önemli düşünürün, liderin görüşlerini özetledikleri 10 dakikalık bu videoyu izlemenizi tavsiye ederiz.