Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı açıklandı

Türkiye’nin 2026–2030 dönemini kapsayan Yapay Zeka Eylem Planı kamuoyuyla paylaşıldı. Plan; toplumsal farkındalık, insan kaynağı, veri altyapısı, kamu hizmetleri, girişimcilik, yerli model geliştirme, düzenleyici çerçeve ve uluslararası iş birlikleri başlıklarını birlikte ele alan kapsamlı bir yol haritası sunuyor.

Eylem planı, “fark et, istifade et, üret ve yönet” başlıkları altında şekillenirken; Türkiye’nin yapay zeka alanında yalnızca kullanıcı değil, teknoloji geliştiren, uygulayan ve yöneten ülkeler arasında yer alması hedefleniyor.

Yapay zeka okuryazarlığı 81 ile yayılacak

Bu başlık, yapay zekanın toplumun geniş kesimleri tarafından anlaşılmasını ve farklı seviyelerde yetkin insan kaynağı yetiştirilmesini hedefliyor.

Öne çıkan hedefler:

• Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı Programı hayata geçirilecek.
• 81 ilde yapay zeka okuryazarlığı atölyeleri düzenlenecek.
• İki yıl içinde 5 milyon vatandaşa yapay zeka eğitimi verilmesi amaçlanıyor.
• 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı yetiştirilecek.
• 100 bin yapay zeka uygulama profesyoneli kazandırılması hedefleniyor.

Bu başlık, yapay zekayı yalnızca teknik uzmanların alanı olmaktan çıkarıp kamu çalışanlarından özel sektör profesyonellerine, öğrencilerden girişimcilere kadar daha geniş bir kitleye yaymayı amaçlıyor. Özellikle “uygulama profesyoneli” hedefi, yapay zekayı iş süreçlerine entegre edecek ara yetkinliklere duyulan ihtiyacı gösteriyor.

En az 2 bin kamu veri seti kullanıma açılacak

Planın önemli ayaklarından biri veri erişimi ve verinin yapay zeka uygulamalarında daha etkin kullanılabilmesi.

Öne çıkan hedefler:

• Sağlık, tarım, savunma ve elektronik ticaret gibi alanlarda kamu veri setlerinin erişime açılması planlanıyor.
• En az 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden kullanıma sunulması hedefleniyor.
• Araştırmacıların, girişimlerin ve kamu kurumlarının veri temelli çözümler geliştirmesi desteklenecek.
• Kullanıcı haklarını koruyan ve yatırımcılar için öngörülebilirlik sağlayan bir düzenleyici çerçeve oluşturulacak.
• Riskleri dikkate alan, ancak inovasyonu sınırlamayan bir yaklaşım benimsenecek.

Bu bölüm, yapay zeka uygulamalarının gelişebilmesi için nitelikli ve erişilebilir verinin kritik rolünü öne çıkarıyor. Aynı zamanda veri kullanımıyla ilgili güven, mahremiyet ve hukuki öngörülebilirlik konularının da planın merkezinde yer aldığını gösteriyor.

Kamu ve sanayide yapay zeka kullanımı yaygınlaşacak

Bu eksen, yapay zekanın somut kullanım alanlarına yaygınlaştırılmasına odaklanıyor. Amaç, teknolojinin yalnızca araştırma ve geliştirme düzeyinde kalmaması; kamu hizmetleri, üretim, sağlık, eğitim ve güvenlik gibi alanlarda doğrudan faydaya dönüşmesi.

Öne çıkan hedefler:

• Kamu, sanayi, eğitim, sağlık, tarım ve güvenlik alanlarında yapay zeka uygulamaları yaygınlaştırılacak.
• e-Devlet, yapay zeka destekli kamu hizmetlerinin önemli uygulama alanlarından biri olacak.
• Kamu yatırım programlarında yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayrılması hedefleniyor.
• Kamu kurumlarının yerli yapay zeka çözümleri için ilk kullanıcı ve referans müşteri rolü üstlenmesi planlanıyor.
• Sağlık, enerji ve akıllı üretim gibi öncelikli alanlarda KOBİ’lerin yapay zeka çözümlerine erişimi desteklenecek.
• KOBİ’lere yönelik yapay zeka kuponlarıyla teknoloji kullanımının yaygınlaştırılması amaçlanıyor.

Bu başlık, özellikle yerli girişimler ve teknoloji şirketleri açısından önemli. Kamu alımlarında yapay zeka çözümlerine alan açılması, girişimlerin ilk referanslarını oluşturması ve ölçeklenmesi açısından kritik bir kaldıraç olabilir.

Veri merkezi kapasitesinde 1 gigavat hedefi

Yapay zeka ekosisteminin gelişmesi için yalnızca yazılım ve model geliştirme yeterli değil; güçlü veri merkezi, bulut ve işlem gücü altyapısı da gerekiyor. Plan bu nedenle altyapı yatırımlarını ayrı bir öncelik olarak ele alıyor.

Öne çıkan hedefler:

• Veri merkezlerinin uluslararası standartlara uygunluğu ve enerji verimliliği için hukuki düzenlemeler yapılacak.
• 2030’a kadar Türkiye’nin veri merkezi kurulu gücünün en az 1 gigavata çıkarılması hedefleniyor.
• Veri merkezi, bulut ve yapay zeka altyapıları için en az 10 milyar dolarlık kaynak harekete geçirilecek.
• Bu yatırım alanında özel sektörün ağırlıklı rol üstlenmesi bekleniyor.

Bu bölüm, Türkiye’nin yapay zeka kapasitesini artırmak için hesaplama gücü, veri barındırma, enerji verimliliği ve bulut altyapısını birlikte değerlendirdiğini gösteriyor. Yerli ve güvenli altyapı kapasitesi, dijital egemenlik hedefi açısından da kritik görülüyor.

Yerli modeller ve yapay zeka girişimleri desteklenecek

Planın üretim ekseni, Türkiye’nin yapay zekayı yalnızca kullanan değil, aynı zamanda geliştiren ve ihraç edebilen bir ekosistem kurmasını hedefliyor.

Öne çıkan hedefler:

• Enerji ve altyapı açısından hazır yapay zeka kampüsleri oluşturulacak.
• KOBİ’lere ve araştırmacılara hızlı prototipleme imkanı sağlayacak yapay zeka büyüme bölgeleri kurulacak.
• Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu ile akademik ve teknolojik araştırmalar desteklenecek.
• Yapay Zeka Büyüme Fonu ile girişimlerin kurulması, büyümesi ve ölçeklenmesi teşvik edilecek.
• Türkçe büyük dil modeli çalışmalarının dijital egemenlik hedefiyle sürdürülmesi planlanıyor.
• TÜBİTAK, T3 Vakfı–Baykar iş birliği ve HAVELSAN tarafından yürütülen yerli büyük dil modeli çalışmaları bu alandaki örnekler arasında gösteriliyor.

Bu başlık, Türkiye’deki yapay zeka girişimleri, araştırma ekipleri ve teknoloji şirketleri için doğrudan fırsat alanı yaratıyor. Fonlar, büyüme bölgeleri ve kamu referansı birlikte çalışırsa yerli çözümlerin pazara çıkış süreci hızlanabilir.

Düzenleyici deney alanları kurulacak

Yapay zeka alanında sürdürülebilir bir ekosistem için yalnızca teknoloji geliştirmek değil, bu teknolojiyi yönetecek kurumsal ve hukuki yapıyı da oluşturmak gerekiyor. Planın yönet başlığı bu çerçeveye odaklanıyor.

Öne çıkan hedefler:

• Uluslararası girişimcilere tek pencereden ve en fazla 30 iş günü içinde yol haritası sunulması planlanıyor.
• İstanbul’un yapay zeka yatırımları ve girişimcilik açısından uluslararası vitrin haline getirilmesi hedefleniyor.
• Terminal İstanbul’un girişimciler ve küresel yatırımcılar için buluşma noktası olarak konumlandırılması öngörülüyor.
• OECD, G20 ve Birleşmiş Milletler gibi platformlarda insan merkezli yapay zeka standartlarına katkı verilmesi amaçlanıyor.
• Türk Devletleri Teşkilatı ile Türk dillerini kapsayan ortak büyük dil modeli geliştirilmesi hedefleniyor.
• En az 5 öncelikli sektörde düzenleyici deney alanları kurulacak.
• Eylemlerin takibi ve koordinasyonunda Ulusal Yapay Zeka Kurulu’nun merkezi rol üstlenmesi bekleniyor.

Bu bölüm, Türkiye’nin yapay zeka alanında hem iç düzenlemelerini güçlendirmeyi hem de uluslararası standartların oluşumunda daha aktif rol almayı hedeflediğini gösteriyor. Düzenleyici deney alanları ise yeni teknolojilerin kontrollü biçimde test edilmesi açısından önemli bir araç olarak öne çıkıyor.

Genel değerlendirme

Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı, yapay zekayı tek başına bir teknoloji başlığı olarak değil; insan kaynağı, veri, altyapı, kamu dönüşümü, girişimcilik, yerli model geliştirme ve yönetişim boyutlarıyla birlikte ele alıyor.

Planın en dikkat çekici tarafı, hedeflerin yalnızca stratejik niyet düzeyinde kalmaması; eğitim sayıları, veri seti hedefleri, kamu yatırım payı, veri merkezi kapasitesi ve fon mekanizmaları gibi ölçülebilir başlıklarla desteklenmesi.

Önümüzdeki dönemde planın başarısını belirleyecek temel unsur ise bu hedeflerin uygulama takvimi, bütçe yapısı, kurumlar arası koordinasyon ve özel sektörle kurulacak iş birliği mekanizmaları olacak.